Chúng ta đã nói rằng cặp vợ chồng nào cũng có những bất hòa.

Cho dù ngày đầu khi mới yêu nhau người ta luôn tin rằng cưới nhau rồi họ sẽ thương nhau suốt đời, chiều chuộng nhau tối đa nhưng thực tế không phải như vậy. Khi sự bất hòa còn nhẹ, chỉ ở mức giận hờn thì chỉ cần một người năn nỉ, xin lỗi, làm lành là xong. Nhưng có những bất hòa nặng hơn, người ta cãi vã, xô xát, hoặc chỉ âm thầm để trong lòng, không nói thành lời nhưng tình yêu dần chai đá, thậm chí biến thành sự thù hận.

Lời hay về hôn nhânTác giả: Janna Quotes8 thg 11, 2026

Một cặp đôi đứng cách xa nhau bên dòng sông, tượng trưng cho sự vô thường của cuộc sống, những thay đổi trong tình cảm và cách chấp nhận hoàn cảnh.

GIẢI QUYẾT BẤT HÒA

Chúng ta đã nói rằng cặp vợ chồng nào cũng có những bất hòa. Cho dù ngày đầu khi mới yêu nhau người ta luôn tin rằng cưới nhau rồi họ sẽ thương nhau suốt đời, chiều chuộng nhau tối đa nhưng thực tế không phải như vậy. Khi sự bất hòa còn nhẹ, chỉ ở mức giận hờn thì chỉ cần một người năn nỉ, xin lỗi, làm lành là xong. Nhưng có những bất hòa nặng hơn, người ta cãi vã, xô xát, hoặc chỉ âm thầm để trong lòng, không nói thành lời nhưng tình yêu dần chai đá, thậm chí biến thành sự thù hận.

Là người Phật tử, chúng ta phải giải quyết bất hòa như thế nào?

Có năm giải pháp: Thứ nhất là tìm những nguyên nhân đưa đến bất hòa. Thứ hai: bình tâm tìm lỗi của mình trước. Thứ ba: lễ Phật sám hối. Thứ tư là tìm ra điểm nào mình phải sửa, điểm nào mình phải góp ý cho người kia. Và thứ năm là sống với nhau như những người bạn tốt.

Thứ nhất là tìm nguyên nhân đưa đến bất hòa.

Có nhiều nguyên nhân đưa đến bất hòa như: sở thích khác nhau, hoặc những việc vặt vặt như hay trễ giờ, hay quên sinh nhật,... làm người kia cảm thấy thiếu sự quan tâm chăm sóc. Hoặc về vấn đề chi tiêu tài chánh. Có thể một người làm ra tiền, người kia giữ hoặc cả hai người cùng làm rồi góp vào quỹ chung, nhưng khi chi đồng tiền ra thì mỗi người có một ý kiến khác nhau. Hoặc một nguyên nhân nữa là hay phê bình, chỉ trích nhau gay gắt. Ví dụ, người vợ lỡ tay đánh rơi cái chén, ông chồng ngồi gần đó nói ngay: “Bà này suốt đời làm gì cũng không nên thân”. Từ một cái lỗi rất nhẹ nhưng ông gán cho vợ mình cái tội rất nặng, nên thành ra lớn chuyện.

Hoặc người chồng tình cờ gặp bạn bè nên uống vài ly bia, về nhà hơi trễ, người vợ đáng lẽ nên dịu dàng tìm hiểu sao ông về trễ, đi với người bạn nào thì bà lại mắng luôn: “Tôi không biết cha mẹ ông sinh ông ra làm gì”, tức là động chạm đến cả cha mẹ chồng. Có những người như vậy, gặp chuyện một chút là sân, mà lôi luôn tam, tứ đại ra mắng. Cái xấu miệng, cái dễ kết tội đó cũng là nguyên nhân gây ra bất hòa. Hoặc một nguyên nhân nữa là không lắng nghe, không tôn trọng ý kiến nhau. Nhiều khi người bạn đời của mình nói rất chính xác nhưng ta cứ chấp ý mình, ta không cần nghe, bác bỏ hết, luôn chủ quan tin mình là đúng.

Hoặc một nguyên nhân dẫn đến bất hòa nữa là tình cảm lạ xuất hiện, tình trạng này xảy ra rất nhiều trong thời đại ngày nay vì ảnh hưởng từ phim ảnh và lối sống dễ dãi từ Tây phương. Một người đàn ông 40 tuổi có vợ con ổn định nhưng trong một chuyến đi công tác, ông đã gặp một cô gái làm ông nhớ thương không thôi, vậy là ông viết thư gửi cho ban biên tập một chuyên mục trong tờ báo để hỏi. Rất nhiều người khi rơi vào hoàn cảnh tương tự như ông đã không thắc mắc mà họ âm thầm tiến đến luôn. Chuyện này rất dễ xảy ra, đặc biệt trong thời đại mà các phương tiện để thông tin liên lạc đã quá phổ biến. Người biết gửi cái thắc mắc như ông là người còn tỉnh. Chính chúng tôi cũng đã từng gặp những trường hợp như vậy, nhiều Phật tử đã hỏi chúng tôi khi họ rơi vào những tình huống như thế. Chúng tôi rất mừng vì họ hỏi tức là họ còn biết nhìn ra vấn đề, còn lại có rất nhiều người khác đã lặng lẽ tiến tới luôn, và gia đình họ sau đó đều đổ vỡ. Thật ra ai cũng có nhiều duyên nợ đan xen từ những kiếp xưa, tuy nhiên văn hóa Á Đông và giới luật của nhà Phật sẽ giúp ta giữ được sự chung thủy. Bên cạnh đó, ta còn phải quyết tâm chiến đấu với chính mình mới có thể vượt qua được.

Hoặc khác nhau về quan điểm nuôi và dạy con cái: người muốn dạy theo kiểu Tây, người muốn dạy theo kiểu ta. Hoặc khác nhau về quan điểm, về tín ngưỡng, triết học,... cũng là nguyên nhân gây ra bất hòa. Trong khi người vợ thích cái gì đến từ phương Tây, thích đời sống tiện nghi, nhà lầu, xe hơi thì ông chồng nói: “Nghèo thì nghèo, Việt Nam vẫn là Việt Nam, cái ao rau muống, lũy tre xanh, con trâu thơ thẩn gặm cỏ trên cánh đồng buổi chiều tà, đứa bé ngồi trên lưng trâu thổi sáo, mái nhà tranh đơn sơ vẫn là đẹp, vẫn là hình ảnh của Việt Nam. Tôi thấy vậy mà hạnh phúc, mục tiêu sống con người là hạnh phúc chứ không phải là giàu sang, vì nhiều khi giàu sang mà đau khổ. Nên dù nghèo, dù đời sống đơn giản nhưng tôi vẫn yêu Việt Nam”.

Hoặc cuộc sống quá khó khăn, nghèo khổ cũng là nguyên nhân gây bất hòa (chúng ta đã nói ở những phần trên). Hoặc hưởng thụ, ích kỷ, bê tha, nhậu nhẹt, bạn bè, bồ bịch,... dĩ nhiên, cũng phá tan hạnh phúc gia đình. Còn nhiều nguyên nhân nữa, nhưng trước tiên là ta phải tìm cho được nguyên nhân gây ra bất hòa đã.

Cách thứ hai để giải quyết bất hòa là bình tĩnh tìm lỗi của mình trước.

Ta tìm lỗi mình nằm ở chỗ nào: có phải vì mình khăng khăng cố chấp, có phải do mình nóng nảy, ít độ lượng, thường chỉ trích gay gắt, có phải tại mình lạc lòng hay không? Hoặc do mình đã không chia sẻ Phật pháp sớm hơn ngay từ ngày đầu mới yêu nhau, để bây giờ người bạn đời của mình không biết tu hành nên bản ngã ngày càng lớn... Ta tìm nguyên nhân từ nơi mình trước.

Thứ ba là thay vì kết tội người kia thì chính mình phải lễ Phật sám hối trước.

Dĩ nhiên mỗi người đều có một phần lỗi, tuy nhiên vì người kia đang trong cơn giận dữ, chưa thể biết lỗi được nên phần mình phải nên sám hối trước đã.

Thứ tư, sau khi biết mình phải sửa chỗ nào rồi ta mới góp ý nhẹ nhàng cho người kia sửa lỗi của họ. Như vậy mới công bằng.

Ta không thể nói lỗi của người trong khi chính mình chưa thấy lỗi mình, chưa lễ Phật sám hối.

Giải pháp thứ năm là sống với nhau như những người bạn.

Nếu có những mâu thuẫn quá gay gắt không thể hàn gắn được, nhưng ta không muốn phá vỡ cấu trúc gia đình làm con cái bơ vơ, thì hãy thương lượng với nhau để sống tôn trọng nhau như những người bạn tốt, không là vợ là chồng nữa, không đi sâu vào cuộc đời nhau nữa.

Thật ra khi soạn bài ngang đoạn này chúng tôi đã hơi băn khoăn không biết nói như vậy có lý tưởng quá không, có áp dụng vào thực tế được không. Nhưng khi ta hiểu đạo rồi, biết chuyện tình cảm là vô thường rồi thì ta không cố chấp, không ôm giữ nặng lòng, biết nhẹ nhàng sống tùy duyên mà thôi. Ta biết nay thương mai ghét là chuyện bình thường, sự thay đổi vô thường là chuyện tự nhiên của trời đất. Nếu không hiểu điều này, chúng ta sẽ rất đau khổ khi người ngày xưa đã hứa yêu mình suốt đời bây giờ đã thay đổi.

Người Phật tử hiểu đạo nếu rơi vào trường hợp này cũng cười nói: "Phật nói rồi, tất cả đều vô thường, mà khi họ không ràng buộc mình nữa thì mình lại dễ tu, dễ đi chùa, dễ làm việc đạo" nên không buồn. Do đó, lúc tình cảm ái luyến đã nhẹ rồi, ta cứ xem nhau như là bạn thì sẽ hạnh phúc, còn nếu ta bắt người kia phải thương mình như ngày đầu mới gặp thì cả hai sẽ trở thành kẻ thù ngay. Nhớ như vậy, phía sau tình cảm là sự thù hận, phía sau tình thương yêu luôn ẩn chứa nguy cơ của sự thù hận.

Người Phật tử hiểu đạo thấy sự thay đổi là bình thường, cuộc đời là vậy, nay thế này mai có thể thế khác, hiểu vậy nên ta sống bình thản. Giống như một thiền sư đã nói: "Nước sâu thì vén áo, nước cạn thì nhón gót".

Nghĩa là khi đi qua một dòng nước, nếu nước sâu quá thì ta vén áo lên để lội qua, còn nếu nước không sâu lắm thì ta chỉ nhón gót là qua được. Ta đâu thể buộc nước phải luôn cạn để mình nhón gót qua cho dễ được. Nước phải khi sâu khi cạn, cũng như đời có lúc vui lúc buồn, lúc thăng lúc trầm. Khi vui ta sẽ sống như thế, buồn ta sẽ sống như thế, lúc thuận ta sẽ sống như thế, lúc nghịch ta sẽ sống như thế. Lúc người đó thương ta, ta sẽ nói chuyện Phật pháp với họ, lúc người đó ghét ta, ta sẽ xem họ như người bạn mà thôi. Vì biết đời vô thường nên chỗ sông sâu ta vén áo lên để đi qua, chỗ nước cạn ta nhón gót đi qua, rồi cứ đi qua. Cuộc đời rồi cũng sẽ đi qua.

Vì vậy khi có những bất hòa không thể giải quyết được nữa, hãy bình thản sống với nhau như những người bạn.

NHỮNG TRƯỜNG HỢP CÁ BIỆT

Trong tình yêu, cái ái luyến của con người có những trường hợp cá biệt. Đầu tiên là đồng tính luyến ái. Theo lẽ tự nhiên tình yêu chỉ phát sinh giữa người nam và nữ, còn trong trường hợp đồng tính thì người nam lại thương người nam, người nữ thương người nữ. Có người hỏi chúng tôi: "Tại sao thời đại bây giờ người đồng tính nhiều quá?" Chúng tôi trả lời rằng: "Sẽ còn nhiều hơn nữa!" Khi hiểu nguyên nhân gây ra đồng tính rồi ta sẽ biết tại sao tình trạng đồng tính sẽ còn nhiều hơn nữa.

Bình thường khi bộ não không có vấn đề gì, người ta chỉ yêu người khác giới tính. Nhưng khi một phần não bị trục trặc thì bắt đầu người ta yêu được người đồng giới tính với mình, mà nếu bộ não có vấn đề nặng hơn nữa, người ta yêu cả trẻ con, thậm chí xâm hại tính dục trẻ em. Trẻ em không bao giờ là đối tượng để ham thích, mà ai nhìn những đứa trẻ rồi thấy ham thích tính dục thì bộ não của người đó đã hư rồi. Còn tại sao như vậy thì ta sẽ bàn đến ở phần sau.

Hoặc tình trạng loạn luân. Trong thiên nhiên, giữa những người cùng huyết thống trong gia đình luôn xuất hiện dòng điện sinh học ngăn cách ra nên họ không thể xâm hại tính dục nhau được. Nhưng khi bộ não hư rồi thì cái giới hạn đó bị phá vỡ và người ta loạn luân với nhau.

Hoặc có trường hợp bệnh hoạn khác là cưỡng hiếp. Thông thường trước khi đi đến tính dục người ta phải yêu nhau trước, còn cưỡng hiếp là dùng bạo lực để ép kẻ khác thỏa mãn tính dục cho mình, bất chấp họ có đồng ý hay không... Cái ham muốn vượt qua giới hạn, như vậy não bộ cũng đã hư rồi.

Tại sao não bộ bị hư làm phát sinh những bệnh lý về tính dục như đồng tính luyến ái, xâm hại tính dục trẻ em, loạn luân, cưỡng dâm,...? Vì con người sống buông tuồng dễ dãi quá, nhiều bạn tình quá. Do ảnh hưởng của phim ảnh, lối sống Tây phương nên người ta dần bừa bãi hơn, dễ dàng lang chạ hơn, không còn giữ gìn nữa và giới hạn tình cảm, giới hạn của cái tính dục bị phá vỡ. Sau một thời gian thì giới hạn, ranh giới trong não cũng bị phá vỡ luôn, con người bắt đầu phát bệnh mà đầu tiên là đồng tính.

Một lần có người hỏi chúng tôi: "Kính thưa thầy, con là một người bình thường khỏe mạnh, có vợ có con bình thường, cũng có nhiều nhân tình. Nhiều cô gái say mê con vì con giỏi giang, đẹp trai, giàu có và con cũng không nỡ từ chối họ. Nhưng vừa rồi bỗng nhiên con cảm thấy thích người nam một cách kỳ lạ, và con biết ngay con bắt đầu bị bệnh đồng tính. Con không hiểu lý do tại sao, con cố cưỡng lại vì nếu để mọi người biết con bị bệnh đồng tính, con không làm ăn được nữa, không đi giao dịch với đối tác được, người ta sẽ lẩn tránh con. Con cứ phải kiềm chế nhưng trong lòng vẫn rất ham thích". Chúng tôi trả lời: "Nguyên nhân nằm ở chỗ anh đã không từ chối tình cảm của người khác. Khi được nhiều người say mê, anh lập tức đáp lại, không từ chối. Đó là nguyên nhân của bệnh đồng tính. Bây giờ làm sao chữa trị? Thứ nhất là từ chối hết, tránh hết tất cả các mối quan hệ đó. Thứ hai là lễ Phật sám hối cái lỗi của mình trong thời gian qua. Thứ ba là tập khí công nguyên pháp để bộ não phục hồi".

Ít hôm sau người vợ của anh cũng gọi đến cho chúng tôi để trình bày về căn bệnh của chồng mình. Người chồng khi bị bệnh đã tâm sự với vợ ngay, nhờ vợ hỗ trợ để ông vượt qua căn bệnh chứ không giấu vợ để rồi sa vào lầm lỗi. Ông vẫn còn thiện căn tu hành gì đó nên khi phát bệnh thì thứ nhất tâm sự với vợ, thứ hai là gọi điện hỏi người xuất gia. Chúng tôi kiên nhẫn dùng nhân quả để giải thích. Hôm sau người vợ gọi điện đến trình bày thì chúng tôi vẫn khuyên lại như vậy. Rồi cô nói chồng mình không ngồi thiền được vì tâm quá loạn. Chúng tôi nói rằng chúng tôi không hề buộc ông phải ngồi thiền, bởi người đã bệnh đến đồng tính rồi là không ngồi thiền được nữa vì tâm rất loạn, bộ não cũng hư luôn rồi. Chúng tôi chỉ nói thứ nhất tuyệt đối chấm dứt mọi mối quan hệ bừa bãi, thứ hai lễ Phật sám hối, thứ ba tập khí công nguyên pháp.

Sau một tháng tập sống lành mạnh, lễ Phật sám hối, tập khí công, bệnh của ông giảm đi hẳn, mặc dù vẫn dùng thêm thuốc Tây. Chúng tôi khuyên rằng dùng thuốc Tây vô ích, bởi những thuốc hướng thần sẽ làm hư thần kinh. Cứ làm đúng ba điều mà chúng tôi hướng dẫn, mà phải ba năm sau mới hết bệnh. Thời hạn là ba năm, đừng mong vài tháng mà hết bệnh được. Cứ kiên nhẫn mà tu như vậy.

Tác giả:
Janna