Nếu thấy ai đó thương mình nhiều thì ta phải khéo léo khước từ bớt

chứ đừng đòi hỏi thêm. Nếu có ai nói: “Anh nhớ em tha thiết, anh nhớ em hơn trời nhớ mây, hơn sông nhớ núi, hơn con bò nhớ đồng cỏ, hơn buổi chiều tà nhớ khói của nhà tranh...” thì hãy khuyên người kia bớt nhớ lại, vì nếu cứ như vậy thì họ sẽ hết nhớ, hết yêu rất nhanh. Cái nhớ thương mong ngóng, cái xao động của tình yêu khi kéo dài đều làm con người mệt mỏi vô cùng.

Lời hay về hôn nhânTác giả: Janna Quotes4 thg 11, 2026

Vợ chồng cùng ngồi bên nhau trong không gian gia đình ấm áp, tượng trưng cho tình yêu, lòng biết ơn, trách nhiệm đạo đức và sự gắn kết lâu dài.

HÔN NHÂN - GIA ĐÌNH

Hai người yêu nhau rồi thành vợ thành chồng, có hôn lễ được họ hàng hai bên, bạn bè chứng kiến, có giấy tờ hợp pháp,... Lúc này tình yêu đã trở thành hôn nhân. Người ta tách khỏi gia đình gốc của mình để thành lập gia đình mới, giống như một tế bào phân chia thành những tế bào con, rồi theo thời gian các tế bào con đó lại tiếp tục phân chia... Gia đình là những tế bào như thế của xã hội. Và khi có vợ có chồng rồi thì con người có một mái ấm mới, bước vào một đời sống khác hẳn. Từ người con, họ trở thành người chủ trong gia đình, vì vậy trách nhiệm sẽ nhiều hơn.

Hôn nhân và gia đình khác nhau như thế nào?

Nói đến gia đình, ta nghĩ đến trách nhiệm với con cái, bổn phận với vợ chồng, hai bên họ hàng... rất nhiều. Còn hôn nhân ám chỉ nhiều về tình cảm của vợ chồng với nhau.

“Cưới nhau là giong thuyền đi vào biển khơi sóng gió”
Khi bước vào hôn nhân rồi thì “hết chuyện” chưa? Một nhà làm phim đã sản xuất hai tập phim: Tập thứ nhất được khán giả đón nhận nồng nhiệt, còn tập thứ hai thì không ai xem, đến bây giờ mọi người chỉ còn biết có tập phim thứ nhất mà thôi. Tập này kể về hai người yêu nhau, yêu thắm thiết, yêu đắm đuối, yêu da diết, yêu đến khủng hoảng nhưng cha mẹ cấm, xã hội cấm, tôn giáo cấm, không cho họ đến với nhau. Và sau bao nhiêu thử thách phải vượt qua, bao nhiêu khó khăn phải giẫm lên, bao nhiêu dư luận phải xuyên thủng,... cuối cùng họ đã đến được với nhau. Tập phim thứ nhất chấm dứt tại đây. Mọi người vừa xem vừa khóc sướt mướt rồi vui mừng khi đôi tình nhân trẻ đẹp, đáng yêu đó vượt qua được sóng gió mà cưới nhau, dựng nên mái ấm gia đình. Phim hết, đèn chiếu sáng lên, người ta ra khỏi rạp đi về, ai cũng vui mừng.

Sau đó tập phim thứ hai được công chiếu, nhưng tập này không ai xem cả, nhà sản xuất lỗ nặng. Tập phim thứ hai nói gì? Tập này kể tiếp câu chuyện của cặp tình nhân kia, sau khi lấy nhau rồi họ sinh con đẻ cái, rồi họ gây gổ với nhau, đánh nhau, rồi họ ra tòa ly dị, rồi hết phim. Và tập này không ai xem cả, nhưng đây mới là tập phim thật, thật hơn tập thứ nhất. Cuộc đời sẽ có hai tập phim như vậy, mà ai cũng thích xem có tập đầu và nghĩ rằng cưới được nhau rồi xem như mọi chuyện đã xong, hạnh phúc là đây. Ít ai biết về tập phim thứ hai rùng rợn, khủng hoảng hơn nhưng thật hơn tập thứ nhất!

Trong tập đầu tiên, cái khổ của hai nhân vật chính là do những người thân, hoàn cảnh chung quanh tạo ra. Nhưng ở tập thứ hai, cái khổ của họ là do ai tạo ra? Do chính họ. Tập này mới là đau đớn, là cay đắng nên không ai chịu xem. Người ta quay lưng, người ta chỉ muốn thấy cái đẹp, không muốn thấy sự thật phũ phàng.

Thực tế cũng có những cặp vợ chồng ít xung đột, hôn nhân của họ hạnh phúc, ổn định, nhưng cũng có những cặp vợ chồng không hạnh phúc, hay xung đột, thậm chí thù ghét nhau. Vì thế, có những cuộc hôn nhân kéo dài đến cuối cuộc đời, một người chết trước, một người chết sau, nhưng cũng có những cuộc hôn nhân tan vỡ giữa chừng, người ta ly hôn rồi lập gia đình khác, có khi lập gia đình mới cũng không ổn định, lại tiếp tục ly hôn... Cho nên sau một mối tình thắm thiết, lãng mạn, vất vả, bước vào hôn nhân người ta tưởng là ổn định rồi nhưng thật sự hôn nhân lại là một cuộc đua, một cuộc chiến đấu khác.

Nhiều cụ già đến nói với chúng tôi: “Thưa thầy, con bây giờ chưa tu được vì còn đứa con chưa lập gia đình. Chừng nào dựng vợ gả chồng cho nó để nó yên bề gia thất rồi chắc con sẽ theo thầy tu luôn”. Nghe rồi chúng tôi thấy rầu trong bụng, người này lúc bé chỉ xem tập một mà chưa xem tập hai. Làm sao gọi là yên bề gia thất được. Quả thực khi con cái lập gia đình rồi đủ chuyện xảy ra, chúng gây gổ, đánh nhau, phải nhờ cha mẹ đến phân xử.

Có người đã chạy đến nói: “Thưa thầy, bây giờ con phải lo giữ cháu, còn vợ chồng nó cứ gây gổ đánh nhau hoài làm con phải đứng ra phân xử, rồi chúng nó làm ăn thua lỗ cứ về xin tiền con mãi, đủ thứ chuyện. Nên con bây giờ vẫn tu chưa được...” Lúc này ông mới biết còn có tập hai. Hoặc những người trẻ cũng mến đạo, nhưng khi chúng tôi khuyên đi xuất gia thì họ từ chối ngay vì còn bận yêu. Chúng tôi đành chịu, họ chưa biết rằng tình yêu là chỉ đang ở tập một, vẫn còn tập hai dài dài đang còn chờ đón ở phía trước.
Nên khi hai người yêu thương nhau rồi bước vào đời sống hôn nhân thì không có chuyện “yên bề gia thất”. Bởi vậy mà một nhà văn đã nói: “Cưới nhau tức là giong thuyền đi vào biển lớn”, không biết trong đó êm ả hay sóng gió, bình yên hay trắc trở. Chỉ có những thuyền trưởng tài giỏi mới lèo lái được con thuyền đi qua bao nhiêu thác ghềnh, sóng gió, bao nhiêu bão tố, cá dữ chực chờ phá nát con thuyền...

Cũng vậy, chỉ những người rất đạo đức, rất khéo léo mới lèo lái con thuyền hôn nhân vượt qua vô vàn khó khăn để đến bến bờ. Bến bờ này là gì? Ai nói “bến bờ hạnh phúc” là chưa đúng, đó là “bến bờ chết”. Cuối cùng rồi ai cũng phải chết. Cũng có những người chưa kịp đến bến bờ chết này là chiếc thuyền bị đắm, hôn nhân gãy đổ giữa chừng, họ phải tìm cuộc hôn nhân khác, sắm chiếc thuyền khác đi nữa, đi mãi... rồi cuối cùng cũng đến bến bờ chết. Cuộc đời nhiều khi thật vô nghĩa là vì vậy.

Tình yêu thường phai nhạt sau hôn nhân

Thông thường trước hôn nhân, tình yêu rất sôi nổi, đậm đà, nhưng sau khi cưới sẽ dần trầm lắng lại. Chúng tôi hỏi rất nhiều người, họ đều xác nhận: Tình yêu lãng mạn, nồng nàn chỉ có trước hôn nhân; nếu không có xung đột nào đáng kể thì nó có thể kéo dài thêm chừng một, hai năm nữa rồi yếu ớt, trầm lắng dần; còn nếu xảy ra xung đột quá gay gắt thì tình yêu sẽ kết thúc. Tại sao như vậy?

Khi thấy điều gì chắc chắn là của mình rồi thì người ta không trân trọng giữ gìn nữa. Còn lúc chưa phải là của mình, họ mới phải tán tỉnh, dụ dỗ, chiếm cảm tình. Vì thế khi một người nữ được một người nam bày tỏ tình thương yêu thắm thiết, da diết thì cũng hãy biết rằng: Nếu sau này mình cưới người kia, tình cảm mà ngày hôm nay họ thể hiện cho mình thấy chỉ còn lại một phần mười là vừa. Chẳng hạn khi yêu nhau, người kia hỏi: “Em có khỏe không? Anh nhớ em quá!” ngày hai lần. Vậy sau khi cưới thì ngày còn một lần, rồi dần dần ba tháng hỏi một lần, dần dần đến ba năm chưa hỏi một lần.

Không biết chúng tôi có bi quan quá hay không. Sự thật cũng có những người thương nhau bền lâu hơn, lý do tại sao thì lát nữa chúng ta sẽ bàn đến, nó đều có nguyên tắc, có công thức cả. Còn nguyên tắc căn bản là khi chưa có được nhau thì quý giá gìn giữ, còn khi bắt đầu là của nhau rồi thì xem thường. Đó là nguyên nhân chính, tâm lý chính khiến tình cảm phai nhạt.

Không phải tình yêu, chính đạo đức mới là điều giữ cho hôn nhân bền chặt

Điều gì sẽ cứu vãn lại tình yêu đó? Nếu hai người cùng biết lo lắng, có trách nhiệm với nhau, với gia đình mình, với gia đình hai bên,... thì giữa họ xuất hiện một thứ gọi là ân nghĩa. Chính cái ân nghĩa này thay thế cho tình yêu sôi nổi bồng bột của tuổi trẻ, tạo thành một chất mộng...” Toàn thấy vẻ bên ngoài chứ ít thấy được đạo đức bên trong.

Với những người nói lời yêu thương mình, ta hãy nhìn vào đạo đức của người đó trước. Mà để ý đạo đức là để ý cái gì? Đừng để ý cách người đó đối xử với mình, bởi khi yêu, vì muốn chiếm cảm tình nên người ta thường thể hiện ra bên ngoài sự tử tế ân cần. Cái tử tế này không thật lắm. Để đánh giá đạo đức của ai đó, hãy nhìn cách mà họ đối xử với những người chung quanh, với cha mẹ, anh chị em, bạn bè, hàng xóm láng giềng... ra sao. Nếu họ tốt với mọi người thì ta có thể tin rằng họ có đạo đức. Còn nếu vì yêu ta, họ bất chấp tất cả, bất chấp cha mẹ, anh chị em... thì ngày nào đó khi yêu người khác họ cũng sẽ bất chấp ta luôn, vì từ đầu họ đã không có đạo đức. Mà nếu ta lấy con người không có đạo đức về thì họ cũng sẽ không có trách nhiệm, không có ân nghĩa. Tình yêu lúc trẻ thì không còn, mà ân nghĩa cũng không có, như vậy hôn nhân làm sao tồn tại được.

Vì sao ngày nay các cuộc hôn nhân dễ đổ vỡ hơn ngày xưa? Vì lớp trẻ bây giờ yêu vội sống cuồng, mà lối sống ích kỷ, hưởng thụ, buông tuồng đó sẽ làm người ta chán nhau rất nhanh, nhanh hơn thông thường. Chúng ta đã nói rằng theo nguyên tắc tâm lý bình thường thì sau hôn nhân ba năm tình yêu sẽ nhạt dần. Nhưng với người ích kỷ và thích hưởng thụ, khoảng thời gian này có thể chỉ kéo dài vài tháng mà thôi.

Tình yêu, hôn nhân kéo theo sự mệt mỏi

Ông bà ta đã nói rằng không ai có thể “nắm tay tới tối, gối đầu tới sáng”. Đây là một thực tế. Thông thường khi yêu thương người ta hay nắm tay nhau. Ví dụ cặp vợ chồng mới cưới đi ra cửa trước cũng nắm tay ra, đi vào nhà sau cũng nắm tay vào. Nhưng không ai có thể nắm tay đến tối được, nghĩa là lúc nào mệt rồi cũng phải buông ra rồi mạnh ai nấy làm, mạnh ai nấy ngủ...

Hoặc họ có thể kê tay cho người kia gối đầu nhưng có kê được đến sáng không? Không, tay sẽ tê, trừ trường hợp người có nội công thì trong giấc ngủ mới vận nội công để nằm yên đến sáng được, còn bình thường không ai có thể cho ai gối đầu đến sáng cả.

Ông bà ta dùng hình ảnh cụ thể này để nói rằng không ai có thể biểu lộ tình cảm mãi được, tình yêu cũng không kéo dài mãi được. Khi thương yêu người ta phải lo lắng, chiều chuộng nhau như: phải nhớ ngày sinh để mua quà, phải lo giăng mùng cho người kia trước khi ngủ, phải giặt quần áo, phải nấu cơm, phải hỏi han sớm chiều để biểu lộ tình cảm,... Tuy nhiên, khó có ai làm mãi được như thế. Như ở trong đạo, tình thầy trò là vô cùng thiêng liêng, người thị giả có bổn phận lo cho thầy mình nhưng cũng hiếm ai có thể lo cho chu đáo vẹn tròn được. Huống hồ ngoài thế gian thì đúng là không ai có thể bày tỏ tình cảm kéo dài mãi, đó là điều bình thường, vì bày tỏ tình cảm mãi làm hao năng lượng và sinh mệt mỏi. Đó là một nguyên tắc cực kỳ quan trọng của tâm lý. Nếu không hiểu điều này ta sẽ trách cứ nhau.

Có câu chuyện vui về hai vợ chồng nọ. Một người bạn đến hỏi người vợ:

Cưới nhau rồi vợ chồng chị thế nào?
Dạ cả tháng nay tôi không thấy mặt chồng.
Vì sao vậy, anh ta đi đâu?
Không đi đâu, nhưng lúc nào ở nhà chồng tôi cũng có tờ báo che trên mặt.

Nghĩa là trước đây ông chồng bỏ hết tất cả để theo đuổi bà, đến khi lấy được rồi thì không thèm chăm sóc, biểu lộ tình cảm nữa. Đó là thực tế. Nên khi mới yêu nhau nếu ta thấy người kia bày tỏ tình cảm, sự chăm sóc mười phần thì hãy biết rằng khi lấy nhau rồi họ sẽ rút lại còn một phần thôi. Ai chịu được một phần này thì hãy tiến tới, phải biết trước như vậy, không ai có thể “nắm tay tới tối, gối đầu tới sáng” được, đó là quy luật.

Do đó tình yêu là sự mệt mỏi. Mà không chỉ riêng tình yêu, tất cả mọi hoạt động của tâm thức đều làm ta mệt mỏi, đó là nguyên tắc. Những hoạt động của tâm thức là gì? Ví dụ như sự suy nghĩ, tính toán, sáng tạo, suy luận... Nếu suy nghĩ tính toán mãi thì chuyện gì xảy ra? Đầu óc căng thẳng, có thể phát điên. Và tình thương yêu, sự ghét bỏ, căm thù cũng vậy, tất cả những hoạt động của tâm thức nếu kéo dài đều làm ta mệt mỏi cả. Nên ta phải tập ngồi thiền, chỉ khi dừng được các hoạt động tâm thức thì ta mới tìm được niềm bình an, hạnh phúc thật sự. Ai không biết ngồi thiền là mất nửa cuộc đời, bởi tâm thức cứ hoạt động mãi sẽ làm ta khủng hoảng ngay.

Chúng tôi đã từng gặp những người bị bệnh Alzheimer, họ không nhớ đứa con nào của mình, không biết mâm cơm dọn ra trước mặt làm gì, không nhớ cách cầm đôi đũa lên gắp thức ăn, không biết làm sao để hết đói,... Họ cứ quên dần hết mọi chuyện, khủng khiếp như vậy. Nhưng tại sao vậy? Bởi vì lúc trước não bộ của họ hoạt động quá nhiều, họ suy nghĩ, thương ghét quá nhiều, tình trạng này kéo dài liên tục cho đến khi não bộ không chịu nổi nữa thì trong não xuất hiện cái ổ mất trí nhớ, nó lan truyền dần ra các mô não khác và phá hết bộ nhớ. Mà khi không còn nhớ gì nữa thì ta không còn tồn tại giữa cuộc đời, mọi người đối với ta là vô nghĩa và ta đối với mọi người cũng là vô nghĩa.

Nếu kéo dài những hoạt động tâm thức thì làm ta khủng hoảng mỏi mệt, và tình thương yêu cũng vậy. Một người đến nhà thăm bạn, thấy anh bạn phải giặt giũ, quét dọn nhà cửa, người này mới buột miệng nói: “Vợ anh đi đâu rồi mà để anh vất vả quá vậy?” Người bạn trả lời ngay: “Vợ tôi về quê rồi. Trong cuộc đời tôi đây là ngày đầu tiên tôi thấy khỏe vô cùng. Thương nhiều quá cũng mệt. Khi vợ ở nhà tôi phải chiều chuộng, phải lo lắng cho bà. Hôm nay tôi mới phát hiện ra là ngưng yêu thương chăm sóc một hôm thì khỏe vô cùng”. Đó là sự thật, tình yêu nếu kéo dài luôn đưa đến sự chán ngán như vậy.

Hoặc có người vợ nói: “Ủa, sao hôm nay anh lạnh nhạt vô tâm với tôi vậy, chắc là gặp cô hàng xóm nào rồi à?”; hoặc người chồng nói: “Sao đi làm về cô lơ tôi, cô gặp ông đồng nghiệp nào phải không?”... Nhưng thật sự chỉ là vì mệt. Yêu mệt, thương mệt, ghét mệt, căm thù mệt... Tình thương yêu là một trong những hoạt động của tâm thức, khi kéo dài đều dẫn đến sự mệt mỏi.

Do đó, nếu thấy ai đó thương mình nhiều thì ta phải khéo léo khước từ bớt chứ đừng đòi hỏi thêm. Nếu có ai nói: “Anh nhớ em tha thiết, anh nhớ em hơn trời nhớ mây, hơn sông nhớ núi, hơn con bò nhớ đồng cỏ, hơn buổi chiều tà nhớ khói của nhà tranh...” thì hãy khuyên người kia bớt nhớ lại, vì nếu cứ như vậy thì họ sẽ hết nhớ, hết yêu rất nhanh. Cái nhớ thương mong ngóng, cái xao động của tình yêu khi kéo dài đều làm con người mệt mỏi vô cùng.

Tác giả:
Janna