Chỉ trừ người không lập gia đình rồi tu hành đắc đạo,

còn lại ai cũng có lầm lỗi cả. Nhưng người kia không tha thứ, cứ cằn nhằn trách móc người bạn đời của mình mãi, có khi đến ba năm rồi cũng còn nhắc, gặp ai cũng kể lể. Và người còn lại không chịu nổi, vậy là hôn nhân đổ vỡ rất nhanh, đổ vỡ vì lời trách cứ. Do đó, mặc dù phải luôn xây dựng cho nhau tốt lên nhưng ta vẫn phải tha thứ, bởi sự chỉ trích, trách cứ sẽ đánh vỡ hôn nhân.

Lời hay về hôn nhânTác giả: Janna Quotes5 thg 11, 2026

Một cặp vợ chồng ngồi cách xa nhau trong ngôi nhà yên tĩnh, tượng trưng cho những mâu thuẫn và thử thách đe dọa hạnh phúc hôn nhân.

NHỮNG YẾU TỐ PHÁ HOẠI HÔN NHÂN

Có hai con virus phá hoại hôn nhân rất dữ dội.

Thứ nhất là tánh tình không giống nhau nên thường xuyên xảy ra xung đột. Lúc thương nhau người ta nghĩ mình vượt qua được, nhưng lấy nhau rồi mới thấy nó không hề dễ dàng.

Có cô gái yêu nhầm anh chàng nóng tánh, khi người cha ngăn cản, cô đã nói: "Dạ không sao, con chịu được cha à. Từ từ rồi con sẽ uốn nắn anh ấy". Cưới nhau rồi anh kia không sửa được chút nào, vẫn bặm trợn như xưa mà càng lúc càng hung dữ hơn. Cô gái lúc đó mới thấm thía. Khi còn yêu nhau, vài ngày mới gặp một lần thì cô chịu được cái nóng của anh kia, mà lúc đó anh cũng ít nổi nóng vì đang yêu, đang chiếm cảm tình của cô. Còn đến khi lấy nhau, sống bên cạnh nhau rồi thì cái nóng nảy tỏa ra hàng ngày, hàng giờ làm cô không chịu đựng nổi.

Hoặc người vợ thích màu đỏ, người chồng lại thích màu trắng, hễ người vợ mua món đồ gì màu đỏ, chẳng hạn chiếc tivi vì màu đỏ, cái bàn đỏ về là ông chồng đập phá, quăng ra đường. Hễ người vợ mặc chiếc áo màu đỏ là ông bắt vào thay chiếc áo màu trắng ngay. Như vậy còn ai hạnh phúc nổi không? Không hạnh phúc được, vì tánh tình, sở thích khác nhau nhiều quá.

Thứ hai là sự không tha thứ, hay trách móc cằn nhằn.

Chỉ trừ người không lập gia đình rồi tu hành đắc đạo, còn lại ai cũng có lầm lỗi cả. Nhưng người kia không tha thứ, cứ cằn nhằn trách móc người bạn đời của mình mãi, có khi đến ba năm rồi cũng còn nhắc, gặp ai cũng kể lể. Và người còn lại không chịu nổi, vậy là hôn nhân đổ vỡ rất nhanh, đổ vỡ vì lời trách cứ. Do đó, mặc dù phải luôn xây dựng cho nhau tốt lên nhưng ta vẫn phải tha thứ, bởi sự chỉ trích, trách cứ sẽ đánh vỡ hôn nhân.

Ngoài hai con virus trên, còn gần mười mũi tên tấn công, phá vỡ hạnh phúc hôn nhân nữa.

Đầu tiên là áp lực từ hai bên gia đình.

Gia đình vợ thì muốn thế này, gia đình chồng lại muốn thế kia. Tiếng nói của cha mẹ hai bên rất quan trọng, mà mỗi bên lại có một ý kiến khác nhau. Ví dụ, một bên thì muốn đứa cháu phải học trường quốc tế, một bên thì không chịu vì trường quốc tế không dạy về lòng yêu nước... làm hai vợ chồng rất khó xử.

Tiếp theo là vấn đề kinh tế.

Quá nghèo hay quá giàu đều ảnh hưởng đến hạnh phúc trong hôn nhân. Nếu ăn bữa nay mà không biết bữa mai còn gì để ăn không thì chẳng ai còn ngồi nói nổi: "Anh yêu em như là mây với gió", "Anh yêu em như là trăng với nước"... Sự lãng mạn khó tồn tại nếu không giải quyết được cuộc sống cơm áo thực tế.
Nói nôm na là có ăn trước rồi mới yêu sau, nghèo quá không có gì ăn thì làm sao yêu được. Tức là nếu kinh tế suy thoái thì hạnh phúc gia đình sẽ bị ảnh hưởng ngay.

Có những Phật tử trẻ lên gặp chúng tôi báo tin: "Thưa thầy, tháng sau con sẽ lập gia đình", chúng tôi ngỡ ngàng vì thấy người này chưa có cơ ngơi, sự nghiệp gì cả. Mà lúc đó không ai cản nổi vì họ yêu quá rồi. Nhưng chúng tôi biết rằng nếu họ lấy nhau thì hạnh phúc rất dễ tan vỡ vì lý do kinh tế. Nay vợ đẻ, mai con đau, nhà hết gạo,... thì không ai nói chuyện tình yêu được nữa.

Đã có thời gian chúng tôi sống trong một nghĩa địa gần một ông cụ, đến khi ông qua đời chúng tôi cũng là người duy nhất chôn cất cho ông. Chúng tôi từng hỏi rằng: "Tại sao ông lại sống cô độc trong một nghĩa địa, không vợ, không con, không gia đình?" thì ông trả lời vì sợ cái cảnh "vợ đẻ, con đau, nhà hết gạo". Nghe rất bi quan, nhưng đó là sự thật. Không có kinh tế ổn định thì không còn tình yêu, không còn hạnh phúc gia đình.

Ngược lại, nếu giàu quá thì tình yêu, hạnh phúc cũng rất dễ mất. Tại sao vậy? Câu này mới khó trả lời. Phải có đạo đức rất lớn, trí tuệ rất lớn người ta mới quản lý, làm chủ được tiền bạc. Còn khi đạo đức không đủ, trí tuệ không đủ thì tiền bạc làm chủ ngược lại họ liền. Nó sai khiến người ta làm đủ chuyện bậy bạ, hưởng thụ trác táng,... rồi không màng đến gia đình nữa. Sẽ có người bên ngoài đến mời mọc rủ rê, sẽ có những trò vui lôi kéo và cái hạnh phúc mong manh của gia đình càng khó tồn tại nổi. Chồng đi đường chồng, vợ đi đường vợ, con đi đường con, hạnh phúc biến mất vì người ta có nhiều tiền quá. Nên khi nhìn những đại gia giàu có, chúng ta cũng khoan nghĩ rằng họ hạnh phúc, trừ khi đại gia đó cực kỳ có trí tuệ, cực kỳ đạo đức thì ta mới tin họ làm chủ được đồng tiền và giữ được hạnh phúc gia đình. Nên yếu tố kinh tế, việc quá nghèo hay quá giàu đều là mũi tên tấn công vào hạnh phúc của hôn nhân.

Một mũi tên nữa là việc dạy dỗ con cái.

Nếu dạy con tốt thì cha mẹ tự nhiên có phước, chính cái phước đó sẽ làm cho hôn nhân ổn định, hạnh phúc. Còn nếu cha mẹ không giỏi dạy con thì chưa nói đến vấn đề tội - phước, chắc chắn chính đứa con hư hỏng đó sẽ làm cho cha mẹ buồn rầu, lo lắng, khổ sở, như vậy gia đình làm sao hạnh phúc nổi. Mà dạy con thì không dễ chút nào, nên ông bà ta mới nói: "Cha mẹ sinh con trời sinh tính". Dù được cha mẹ sinh ra nhưng thật sự đứa con cũng chỉ là một chúng sinh ở đâu đó đã đầu thai vào gia đình, có khuynh hướng, tính tình độc lập với người cha người mẹ.

Một đôi vợ chồng trẻ từng dắt theo đứa con đến thăm chúng tôi, nhìn người chồng chúng tôi nói: "Con đi đến đâu là được lòng mọi người đến đó vì con luôn làm họ tin tưởng và vui vẻ, con mở miệng ra nói câu nào người ta đều thấy tin, thấy thương. Ngược lại đứa con trai của con đến đâu sẽ gây gỗ đến đó..." Ông bà nội của đứa bé lúc đó đồng ý ngay, đứa bé đúng là như vậy. Thật lạ lùng! Cha mẹ đàng hoàng khả ái nhưng đứa con được sinh ra lại ngược hẳn với cha mẹ: không giống cha cũng chẳng giống mẹ. Mà cái ngược đó là bản chất của đứa bé, nó là một chúng sinh ở đâu đầu thai lại, mang theo khuynh hướng ở kiếp quá khứ là đi tới đâu gây gỗ tới đó.

Việc uốn nắn một đứa con cho tốt lên là cực kỳ khó khăn nếu đứa trẻ đó không tốt sẵn. Một đứa trẻ lỳ lợm, ương bướng sẽ làm cho cha mẹ vất vả cả đời. Cũng bởi cha mẹ sinh con ra chứ đâu tạo được tâm lý của con, đứa con là một chúng sinh ở đâu đầu thai đến, mang theo cả tánh tình, cả những khuynh hướng từ những kiếp xưa của mình. Nếu ngoan ngoãn, đứa con sẽ góp phần làm cho gia đình hạnh phúc, vui vẻ, yên tâm, hãnh diện, còn nếu nó phá phách, đàn đúm, chích hút thì gia đình trở thành địa ngục. Ví dụ: Có thứ gì trong nhà nó đều lấy trộm mang đi bán, lâu lâu bồng một đứa trẻ về nói là con mình, bảo cha mẹ nuôi rồi đi mất... Lúc đó cha mẹ khổ vô cùng. Cho nên con ngoan hay không sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến hạnh phúc gia đình, nhưng đây là điều ta không đảm bảo được. Nếu đứa con dễ dạy thì cha mẹ đỡ vất vả, còn nếu đứa trẻ ương bướng khó dạy thì cha mẹ thật khổ sở. Đó là yếu tố thứ ba.

Hoặc bạn bè bên ngoài lôi kéo cũng là yếu tố tác động đến hôn nhân, gia đình.

Ai cũng có bạn, cả người vợ và người chồng đều có bạn bè, đồng nghiệp trong công việc hoặc những bạn học cũ, mà trong đó không biết chừng còn có người yêu cũ nữa. Và người ta vẫn giữ những mối quan hệ với bạn bè, những tình cảm bên ngoài có thể lôi kéo làm người vợ hoặc người chồng xao nhãng bớt sự quan tâm, tình thương yêu đối với vợ, chồng, con cái mình. Mà trong cuộc sống ta không thể cô lập mình được, không thể vì lý do có gia đình rồi mà từ chối hết mọi mối quan hệ bên ngoài như bạn bè, đồng nghiệp, họ hàng, hội đoàn,... mặc dù những điều đó kéo sự quan tâm của ta ra bên ngoài.

Nên chúng ta thấy rằng trên đời không thể nào có hạnh phúc, tình thương yêu nào tuyệt đối vì ai cũng bị rất nhiều mối bận tâm chi phối. Cuộc sống không giống như câu chuyện trong tiểu thuyết: Chàng và nàng là hai hiệp khách giang hồ, sau nhiều năm rong ruổi phiêu bạt trừ gian diệt bạo, họ gặp nhau, mến nhau vì sắc vì tài, yêu nhau, chung nhau vượt qua gian khó. Sau khi đã diệt xong những kẻ gian ác, họ cưỡi ngựa đeo gươm đi vào trong núi sâu cất mái nhà tranh cùng nhau hưởng hạnh phúc suốt đời, không còn màng đến chuyện thế gian nữa, chỉ còn trọn vẹn yêu thương nhau. Câu chuyện này chỉ có trong tiểu thuyết và phim ảnh mà thôi.

Như trong truyện "Thần điêu đại hiệp" của tác giả Kim Dung, sau khi đã tạm xong trách nhiệm của mình đối với đất nước, Dương Quá đã cùng Tiểu Long Nữ vào trong thâm sơn cùng cốc tuyệt tích giang hồ, sống hoàn toàn cho nhau, vì nhau, không còn ai biết đến họ nữa.

Hoặc Trương Vô Kỵ và Triệu Minh khi tạm xong trách nhiệm của mình đã bỏ tất cả lại phía sau để cùng ngao du sơn thủy, không màng đến anh em, đồng đạo, giới võ lâm giang hồ nữa. Mỗi buổi sáng Trương Vô Kỵ đều lấy bút vẽ lông mày cho vợ mình và xem đó là niềm vui... Những câu chuyện như vậy chỉ có trong giấc mơ, trong tiểu thuyết, phim ảnh. Còn trong thực tế không ai cô lập mình trong một ốc đảo được, và những mối quan hệ bên ngoài luôn kéo mối quan tâm của ta ra ngoài. Đó cũng là yếu tố làm cho người ta không thể hoàn toàn hạnh phúc, yêu thương nhau được.

Nhưng làm sao để giữ được điều này mà không mất điều kia? Đó là cái khéo léo và bản lĩnh của mỗi người. Còn nếu một bên được, một bên mất thì ta không tồn tại được. Ví dụ, nếu vì thương gia đình mà bỏ hết mối quan hệ bên ngoài xã hội thì ta không làm ăn, không sinh sống được, gia đình cũng sẽ lập tức đi vào bế tắc. Còn nếu vì chạy theo những mối quan hệ làm ăn bên ngoài mà bỏ bê gia đình thì ta cũng mất cái nền tảng gia đình, rồi từ đó cuộc đời ta sẽ mất rất nhiều thứ khác nữa. Phải làm sao được cái này mà đừng mất cái kia, đó là bản lĩnh, là đạo đức của từng người.

Một mũi tên nữa là tình cảm mới xuất hiện.

Dù đã sống với nhau lâu năm, người ta vẫn có thể chợt rung động trước người khác, thậm chí đi đến ngoại tình. Việc này rất dễ xảy ra, do văn hóa của xã hội, do giáo dục từ trong gia đình, do duyên nghiệp của nhiều kiếp, do cả bản lĩnh cá nhân nữa. Tình cảm mới cũng là một mũi tên bắn phá vào hôn nhân. Chúng ta sẽ trở lại vấn đề này ở những phần sau.

Những mối quan tâm khác nhau cũng làm hôn nhân rạn nứt.

Ví dụ, người chồng thích văn chương nhưng người vợ thích kinh doanh, ban đầu có thể bà chấp nhận nuôi chồng để chồng làm thơ đăng báo, thấy cũng vui vui, nhưng nếu tình trạng đó cứ kéo dài thì tự nhiên hai tâm hồn cũng rời xa nhau, không thương nhau nữa. Hoặc người chồng là người có chức vụ lớn, có tâm huyết với đất nước, phải lo chuyện Quốc gia đại sự, còn người vợ thì chẳng cần biết đến đất nước là gì, chỉ cần chồng mang tiền về đủ, không ngoại tình, chiều chuộng mình tối đa. Trong khi người chồng thường ưu tư về việc nước và rất cần người hỗ trợ mình thì bà vợ chỉ lo chăm chút sắc đẹp, lo con cái, lo gia đình... Bà luôn kéo ông ra, làm ông xao nhãng khỏi lý tưởng, hoài bão của ông. Lâu ngày rồi ông cũng khó chịu, mệt mỏi và gia đình rất dễ đổ vỡ. Nên người vợ nào có người chồng như vậy phải khôn ngoan ủng hộ chồng mình thì hạnh phúc mới lâu bền được.

Hoặc một người chồng thích âm nhạc, mỗi khi chiều xuống, gió mát trăng thanh ông lại mang cây đàn guitar ra đàn hát nghêu ngao. Nhưng chung quanh ông không ai nghe, bà vợ bận đi đánh tứ sắc ở đâu đó, con bận học bài, ông chỉ ngồi hát một mình thôi. Tự nhiên khoảng cách về tình cảm sẽ xuất hiện. Mà nếu lúc đó có cô hàng xóm hay ra lắng nghe, ngày này qua ngày kia thì chuyện gì xảy ra? Thật là “nguy hiểm”. Thật ra hạnh phúc của người nghệ sĩ là khi họ đàn, hát thì có người biết lắng nghe. Có thể họ ca không hay, đàn cũng chưa tốt nhưng có người ngồi bên thưởng thức là được. Với người chồng, nếu khi ông đàn, hát, ngâm thơ mà bà vợ chê là lãng xẹt, là không ra được đồng nào thì tình cảm mất ngay, vì mối quan tâm không giống nhau. Nên có thể người vợ không rành về nhạc nhưng phải biết thưởng thức và biết trân trọng cái khiếu của chồng mình, ta chưa nói tài năng vì tài năng là vấn đề lớn hơn, nhưng phải biết trân trọng cái khiếu, cái sở thích của chồng mình.

Hoặc một người chồng thích vẽ tranh. Ông vẽ bức tranh có một người băng qua cánh đồng lúa khô cháy, xa xa có con trâu, xa xa có ống khói nhà máy và đề tựa là “Đất nước đi lên”, thể hiện cái mong muốn nước mình từ một nước nông nghiệp lạc hậu sẽ đi về dần phía công nghiệp, đó là hoài bão của ông. Nhưng bà vợ vừa trông thấy liền chê ngay là lãng nhách, không ngay ngắn, xấu xí... Tức là họ không hiểu nhau, không đồng cảm với nhau. Như vậy tình cảm bị kéo ra xa ngay. Cho nên mối quan tâm khác nhau cũng đe dọa hạnh phúc hôn nhân, còn nếu hai vợ chồng có chung những mối quan tâm thì tự nhiên họ có niềm vui sống. Tức là nếu người ta biết xem nhẹ quan điểm một chút để tìm hiểu, học hỏi, đồng cảm với nhau thì hạnh phúc mới bền chặt.

Một điều làm cho hôn nhân tan vỡ nữa là yếu tố tình dục.

Đây là lý do thể xác hoàn toàn, chẳng có gì cao thượng, nhưng thực tế rất nhiều người đã ra tòa ly hôn chỉ bởi lý do này. Vì không có đạo lý, không lấy niềm vui tinh thần để sống nên người ta xem thể xác là quan trọng, mà khi người này không đáp ứng được nhu cầu cho người kia thì người kia đâm đơn ly dị. Có một người đàn ông nước ngoài về Việt Nam lấy vợ, vì ông là người nặng về tình dục mà người vợ không đáp ứng nổi nên ông đã ly hôn. Sau đó ông tìm một người vợ nước ngoài để cưới, không ngờ bà này còn nặng về tính dục hơn ông đến nỗi bà phải thường xuyên ngoại tình. Lúc này gia đình chỉ là địa ngục, cũng chỉ bởi con người ta không cần sự chung thủy, chỉ cần xác thịt. Nên chúng ta thấy rằng khi chạy theo thể xác mà không sống bằng niềm vui tinh thần thì nguy cơ hôn nhân đổ vỡ là trước mắt.

Những tai nạn bất ngờ, hay những cơn bệnh tật triền miên cũng là yếu tố tấn công vào hôn nhân.
Một cô gái bị tai nạn phải cửa đôi chân, người yêu cô chăm sóc cô trong bệnh viện được một thời gian rồi cũng không bao giờ đến nữa. Dù thương cô nhưng anh này không chấp nhận lấy một người vợ tật nguyện. Hay một cô gái sau khi bị biến dạng gương mặt vì phỏng nước sôi cũng đã bị người yêu ruồng bỏ.

Trên đời còn có những chuyện đau lòng hơn. Ví dụ, có hai vợ chồng nghèo nhưng sống vui và hạnh phúc. Người chồng thợ hồ trong một lần xây nhà đã bị rơi từ trên cao xuống rồi liệt luôn đôi chân. Trong thời gian anh chữa trị, dù chưa biết có hồi phục được hay không nhưng một người bà con của người vợ đã xúi cô bỏ chồng, nói rằng cô không thể gánh nổi người chồng chồng tật nguyện suốt đời. Cô vợ đành lòng nghe theo. Người chồng trong lúc tật nguyện không thể tự nuôi mình mà lại bị vợ bỏ, vì không chịu nổi cú sốc quá lớn ông đã treo cổ tự vẫn. Câu chuyện này nghe đau lòng! Hoặc có một người vợ bệnh tật kéo dài, người chồng phải nuôi bà và ai cũng thấy ông rất chung thủy, không bao giờ có ý định lấy vợ khác. Nhưng sự thật là ông đã dan díu với một cô gái của người vợ ở dưới quê lên chăm sóc bà. Hạnh phúc hôn nhân không còn tồn tại, chỉ còn trên hình thức. Vì vậy những tai nạn bất ngờ hay bệnh tật kéo dài cũng là nguy cơ tiềm ẩn đối với hôn nhân.

Tác giả:
Janna