Câu Hỏi 09: Vọng Tưởng Và Cách Làm Tâm Lắng Dịu

ThiềnĐăng bởi
Janna · 7 thg 9, 2026

Câu hỏi 09 về vọng tưởng, sự chú ý và cách làm tâm lắng dịu trong thiền định

CÂU HỎI 09: VỌNG TƯỞNG LÀ TỪ NƠI TÂM, DỤNG CÁI TÂM ĐẦY VỌNG TƯỞNG ĐÓ ĐỂ CHO CHÍNH NÓ ĐƯỢC YÊN, NGHE HƠI BỊ KHÓ?

ĐÁP: Tâm thức được cấu tạo bởi nhiều thành phần như:

Ý nghĩ có chủ ý (tư duy)
Ý nghĩ vẩn vơ không chủ ý (vọng tưởng)
Tình cảm thương ghét giận ưa…
Cảm xúc buồn vui chán sướng…
Ý chí
Ý muốn
CHÚ Ý
Biết do các giác quan tiếp nhận
Biết do suy luận
Nguồn sáng tạo, xoay sở, thắc mắc, tìm hiểu…
Nguồn chỉ đạo cử động cơ thể
Thần kinh thực vật tiềm thức điều khiển các hoạt động tự động của cơ thể
Trí nhớ
Trực giác
Chấp ngã
Kiết sử bản năng
Triền cái tính tình
Khuynh hướng đạo đức
Khuynh hướng bất thiện
Nghiệp lực

Chúng sinh luân hồi si mê vì sử dụng sai hai công cụ Tư duy và Chú ý.
Tư duy sai làm hư hết tâm hồn.
Chú ý sai làm tâm loạn động

Nếu biết sử dụng hai công cụ này đúng thì tâm sẽ từ từ yên tĩnh, vọng tưởng sẽ từ từ dừng lại để tâm vào định. Ta phải biết chọn cái gì để Tư duy cho đúng; ta phải biết đối tượng nào để Chú ý cho đúng.
Có hai loại Tư duy, một là Chánh tư duy để tạo nên một tâm hồn đạo đức thuần lương thánh thiện, hai là Tác ý quán chiếu để tạo nên sức tỉnh giác cho tâm (sẽ nói rõ hơn ở phần sau).

Có nhiều đối tượng để Chú ý, nếu ta Chú ý theo các chuyện do vọng tưởng dệt nên, ta sẽ tiếp tục loạn động; nếu ta chú ý vào các ý nghĩ bậy bạ, ta sẽ loạn động nhiều hơn; nếu ta chú ý vào ngoại cảnh tào lao tầm phào thấp hèn, ta sẽ loạn động nhiều hơn; nếu ta chú ý phía trên đầu, ta sẽ bị căng não dẫn đến bệnh tật; nếu ta biết chú ý thấp xuống dưới bụng ngực, ta bắt đầu bớt vọng tưởng; nếu ta biết chú ý xuống thấp hẳn dưới đáy bụng, vọng tưởng lắng yên nhiều hơn nữa; nếu ta biết chú ý đến hơi thở ra hơi thở vào mà không cố gắng điều khiển, ta bắt đầu có chỗ để trụ tâm… (sẽ nói rõ hơn ở phần sau).

Tuy vọng tưởng là từ nơi Tâm thức phức tạp, nhưng cũng từ nơi Tâm thức phức tạp này sẽ có con đường làm cho vọng tưởng yên lắng.

Tác giả:
Janna