Chúng ta hãy cẩn thận với cái gọi là thanh thản tự tại.

Người tu đúng thì lòng tự tại trước mọi ràng buộc của thế gian, nhưng rất siêng năng phụng sự cống hiến. Siêng từ những việc hết sức nhỏ bé chứ không phải chỉ nói miệng, rằng: “tôi phải lo làm những việc cao siêu, lo giáo hóa chúng sinh, lo cầu nguyện cho chúng sinh”. Nếu những việc nhỏ như cúi xuống nhặt một cọng rác, hay công việc lao động chân tay như quét nhà, rửa chén, nấu cơm, dọn dẹp, cuốc đất... mà ta cho là tầm thường rồi bỏ qua thì chúng ta sẽ mất hết công đức nền căn bản, mà cũng rất giống với người lười biếng, tự cao.

Janna QuotesTác giả: Janna Quotes14 thg 11, 2026

Giáo lý Phật giáo về lòng từ bi, sự nghiêm khắc, trí tuệ, tinh tấn và tâm an nhiên trong cuộc sống.

TỪ BI VÀ NGHIÊM KHẮC

Thương yêu thường đi kèm chiều chuộng

Đạo Phật là đạo của từ bi. Từ bi nghĩa là thương yêu, tình thương sâu đậm, bao la, mênh mông. Bình thường khi thương ai ta thường chiều chuộng, đối xử với họ cách nào đó để lúc nào cũng làm cho họ vui lòng. Có khi người đó sai mình vẫn chiều. Tâm lý của tình thương yêu là như vậy. Nhất là cha mẹ thường thương rồi nuông chiều con cái, đó là lý do tại sao có những đứa con hư hỏng. Dù đứa con có hư, có tội lỗi thì cha mẹ vẫn bỏ qua, thậm chí bênh vực, bảo vệ con mình, miễn nó vui là được. Ví dụ, gia đình đó có một đứa con duy nhất nên nó là quý tử, muốn gì được nấy. Không ngờ sự chiều chuộng mù quáng của cha mẹ đã giết chết con mình. Đến một ngày công an lại báo:

Con ông vừa bị bắt.
Bắt tội gì?
Nó cầm đầu tổ chức đua xe trái phép gây tai nạn chết người. Bây giờ chúng tôi bắt, và báo ông trước là bị tù ít nhất 8 năm.

Cha mẹ nghe tin là điếng cả người, lo lắng rồi loạn cả lên. Lo tìm sư, làm mọi cách để con mình được giảm án, được khoan hồng. Họ không hiểu rằng, nếu con mình gây tai nạn chết người thì gia đình nạn nhân chắc chắn sẽ rất đau lòng, có khi cũng rất giận kẻ đã gây tai nạn ấy. Vì không hiểu nên cha mẹ đứa bé này chỉ đến biết con mình, nghĩ làm sao lo cho nó thoát tội mà không hiểu được nỗi đau của gia đình kia. Họ không quan tâm con mình đã làm gì, gây tội ra sao, miễn làm sao nó đừng bị phạt, đừng bị ngồi tù là được. Đó là tâm lý của những bậc cha mẹ thương con cái một cách mù quáng, cũng là bản chất của tình yêu thương - ái luyến luôn có phần ích kỷ.

Thương con chỉ biết nuông chiều
Sau này hết phước, muôn điều khổ đau.
Và lòng từ bi trong đạo Phật cũng rất gần với tình yêu thương chúng sinh như thế. Trong Từ Bi có Hỷ Xả.

Chữ "xả" nghĩa là tha thứ. Khi thương ai rồi thì người đó có tạo tội ta cũng tha thứ. Như cha mẹ chỉ lo bênh vực con, dù biết rằng con mình rõ ràng có tội. Và trong lòng từ bi cũng vậy, hễ có từ thì có bi, có hỷ và có xả. Mà tha thứ nhiều quá thì sinh ra hệ quả là cái xấu trên cuộc đời sẽ tự do phát triển lan tràn.

Vì vậy chúng ta cần tình yêu thương để sống, cần tình yêu thương để sự sống nảy nở, để rừng xanh vươn dậy, để dòng suối êm trôi, để mây bay trên trời, để cơn mưa mùa hạ thả xuống mát lòng người... Nhưng hãy nhớ một điều, nếu ta sử dụng không đúng thì tình yêu thương cũng là liều thuốc độc. Vì vậy mười phương ba đời chư Phật và các vị Thánh đều dạy rằng ta phải nghiêm và từ. Từ bi phải có sự nghiêm khắc. Không phải cứ thương là chiều cho vui, mà thương là để dạy cho nên người.

Ta cần nhớ hai mục tiêu khác nhau của tình thương đó là: Một loại thương bằng cách chiều chuộng để cho người mình thương đẹp lòng, và một loại thương để làm sao cho người mình thương phải tốt lên, hoàn hảo lên. Ví dụ như cha mẹ thương con thì phải quyết tâm dạy dỗ cho con mình nên người. Hoặc vợ chồng thương nhau thì cũng phải làm cho nhau tốt lên chứ không có chiều chuộng. Hay hai người yêu nhau cũng phải giúp nhau cùng biết tu, đưa nhau về chùa tu tập. Nếu người bạn của mình muốn ở lại xuất gia thì càng tốt, ta giao luôn cho thầy, chấp nhận về một mình, không sao cả. Khi ta thương ai mà cứ mong người đó tốt lên thì mình thương trong cái quan sát, để ý, có sự nghiêm khắc, chứ không phải thương rồi thấy người đó làm sai cũng bỏ qua mọi chuyện, muốn gì được nấy, vòi vĩnh gì cũng có, chẳng cần biết cái đòi hỏi của người ta có chính đáng hay không.

Có câu chuyện về một ông đại gia. Ông đang bận mà nghe có điện thoại bỗng mắt sáng lên. Cầm điện thoại ông nghe cô gái ở đầu dây bên kia nói:

Em đang ở shop đây, em mua chiếc túi Louis Vuitton mười hai nghìn đô la nhé?
Ừ được, em mua đi!

Đó là chiều cho vui, rất phí phạm tiền của, nên cả ông và cô gái đó đều hết phước. Nếu đạo tâm kém, chúng ta dễ rơi vào trạng thái thương ai thì muốn chiều người đó, muốn thỏa mãn ước muốn của người đó, dù cho ước muốn đó có sai trái, có phí phạm và chỉ làm tổn phước. Nhưng khi đã có bề dày tu hành, đạo lực đã lớn, trí tuệ đã sáng lên rồi thì sự nghiêm khắc tự nhiên cũng xuất hiện theo.

Tìm cách làm cho người đó tốt lên mới là từ bi đúng
Ví dụ như cũng ông đại gia đó, nếu đã có tu hành rồi ông sẽ nói:

Thôi mà, em để mười hai ngàn đô đó để đi làm từ thiện đi. Xách cái túi xách đó ra ngoài lỡ bị giật là mất hết mười hai ngàn đô uổng lắm. Anh có tiền chứ không phải không, nhưng thôi, em để tiền đó đi làm từ thiện, cùng đường, làm phước nha!

Ông khuyên người đó, mặc dù lời nói rất yêu thương, nhã nhặn nhưng kiên quyết không chiều sự phi phạm đó. Cường lại ý muốn của người mình thương là một bản lĩnh lớn, mà phải có đạo lực mới làm nổi, mới xuất hiện được ý chỉ đó.

Chúng ta vừa dựng lên hai hình ảnh: Một đại gia chiều chuộng cô người yêu, hễ xin là cho liền. Và cũng ông đại gia đó khi biết đạo rồi nghe xin điều vô lý, phí phạm thì cản lại, khuyên bảo, thuyết phục người yêu tiết kiệm lại và phát tâm làm phước. Tức là dù rất thương nhưng nhất định không chiều theo ý muốn xấu, ý muốn sai của người mình thương. Người có bản lĩnh hay không chính là ở chỗ này và phải là người có tu thì cái nghiêm ấy mới bắt đầu xuất hiện.

Mỗi người hãy nhìn lại tâm mình, hễ thương ai mà ta luôn chiều chuộng là biết đạo lực mình còn kém. Tuy nhiên, chúng ta cũng không trách, không bắt, không ép được, vì bản chất tình thương yêu là như vậy. Đừng trách: "Tại sao anh chiều như vậy? Tại sao họ làm chuyện xấu như thế mà anh không cản?" bồi thực sự là không cản nổi. Vì sao vậy? Vì trong tâm họ chưa thành tựu đạo lực sâu dày nên không thể đi ngược lại cải ải. Nhưng cũng chính con người đó khi có đạo lực rồi thì tự họ củng rắn lại, tự kiểm soát tình cảm của mình. Họ thương nhưng không chiều, thương mà muốn cho người kia tốt lên, hoàn hảo lên, giúp người kia gây tạo được nhiều công đức lành, tăng trưởng được thiện tâm và lớn dần lên trong chánh đạo.

Ước muốn của ta đối với chúng sinh là thước đo đánh giá đạo lực của mình

Khi một vị Thánh nhìn chúng sinh thì có những ước muốn gì? Và khi một người tu hành đạt được tâm từ bi thì khi nhìn cuộc đời, nhìn chúng sinh họ sẽ mong mỏi điều gì?

Chúng ta mong muốn điều gì cho mọi người thì ước muốn đó sẽ phản chiếu lại vào tâm hồn mình, nhìn vào ước muốn đó chúng ta cũng có thể đánh giá đạo lực của mình đã đến đâu. Điều mà ta ước muốn cho mọi người sẽ thể hiện mức độ đạo lực của mình đến đâu.

Nhiều người thường bế những đứa trẻ đến nhờ quý thầy chú nguyện, nói:

Thưa thầy, con của con sao hay đau ốm quá, xin thầy xoa đầu cho bé được khỏe mạnh.
Hoặc có người nói:
Xin thầy chú nguyện cho bé được học giỏi.

Lúc đó thầy cũng đặt tay lên đầu chú nguyện cho bé được khỏe mạnh hay học giỏi. Nhưng qua bao năm tháng tu hành, nhiều người đến nhờ chú nguyện giúp việc này việc kia, vị thầy cũng cười cười đặt tay lên chú nguyện nhưng bên trong âm thầm tác ý khác đi. Nghĩa là ngoài việc mong cho họ thành tựu được ý nguyện chính đáng, vị thầy còn cầu cho người đó khởi được lòng tôn kính Phật tuyệt đối, biết yêu thương muôn loài, được đạo tâm kiên cố, đời đời gặp được chánh pháp để tu hành và làm được nhiều lợi ích cho chúng sinh... Bởi sau nhiều năm tu hành, đạo tâm của vị thầy đã tăng trưởng nên điều ước muốn của thầy với chúng sinh cũng khác xưa.

Ước muốn đúng chính là dấu hiệu của tình yêu thương đúng. Và tất nhiên, ước muốn của những vị Thánh dành cho chúng sinh còn vĩ đại hơn rất nhiều.

Mỗi người chúng ta cũng vậy. Hàng ngày chúng ta đều nhìn cuộc đời, nhìn dòng người qua lại trước mặt, nhưng nếu ta không ước muốn gì, cũng chẳng tác ý điều gì có ý nghĩa cho mọi người thì phải hiểu là mình chưa thương ai cả. Chỉ khi nào chúng ta khởi ước muốn tốt đẹp gì đó cho mọi người thì trong lòng mình mới xuất hiện từ bi.

Ví dụ, khi nhìn mọi người tất tả ngược xuôi trên đường phố, ta thấy chúng sinh quả thật là đau khổ. Đi ra đường thì bên ngoài ai cũng ăn mặc dè sang trọng, nhưng giấu bên trong mỗi thân phận là biết bao đoạn đời cay đắng. Đằng sau bộ đồ đẹp, chiếc xe đẹp đó thực sự là gì? Trước hết là chắc chắn người đó có một ít bệnh. Biết đâu còn vài sự tan vỡ của tình cảm, vài sự rắc rối của công ăn việc làm, vài mối bất hòa, hay những lo lắng về tương lai, những bấp bênh đang đợi... Rất nhiều. Qua khỏi lớp áo đẹp mà người ta khoác bên ngoài, qua khỏi chiếc xe sang người ta đang đi là những phận đời cay đắng với bao nỗi lo toan nhọc nhằn. Vậy nếu người nào giàu có, thành đạt thì liệu tâm hồn họ có đạo đức, có an tĩnh, hay rối loạn bất an? Mỗi người đều tất bật ngược xuôi với mục đích và công việc riêng của mình, cuối cùng sẽ đi về đâu, hay chỉ loanh quanh rồi cuối cùng cũng chết?

Nay nhìn lại bao người cùng sống
Nơi hành tinh hoa mộng xinh tươi
Nhưng mà có được mấy người
Biết nương Phật Pháp cho đời thăng hoa.

Và còn rất nhiều, rất nhiều điều nữa mà chúng ta phải suy ngẫm về con người, về cuộc đời, về đất nước. Hiểu được điều này rồi thì tự nhiên trong lòng mình sẽ xuất hiện những niềm trăn trở, suy tư về cuộc sống và sẽ xuất hiện ước muốn mong cho mọi người đều được an vui, hạnh phúc. Chúng ta mong rằng ai cũng đều tìm được sự an tĩnh trong tâm hồn, dù vẫn phải bận rộn với trách nhiệm của mình nhưng mọi người đều âm thầm biết tu, tìm được hướng đi tâm linh đúng đắn để có ngày giải thoát. Hoặc ít nhất, khi nhìn dòng người qua lại, ta hãy tác ý cầu cho tất cả mọi người, mọi phương tiện lưu thông trên đường đều được bình an, đừng bị tai nạn giao thông cả... Nếu chúng ta thường có những ước nguyện chân thành, tốt đẹp thì biết rằng lòng từ bi đã xuất hiện, đạo tâm đã đã sâu dày thêm phần nào rồi.

Còn nếu nhìn cuộc đời, nhìn con người mà ta dửng dưng thì hiểu rằng bấy lâu nay mình tu chưa có gì tiến bộ, tâm từ bi chưa nở được chút nào. Cho nên, chỉ cần nhìn vào ước muốn của mình với chúng sinh, hoặc với người mình thương là chúng ta sẽ biết mình tu đến đâu.

Nhớ rằng, ước muốn đúng luôn đi đôi với sự nghiêm khắc, những điều ta mong ước cho mọi người chỉ được coi là đúng khi ta mong họ trở nên cao thượng, hoàn hảo, tốt lành, phát triển, tiến bộ, chứ không thương để chiều, để người đó hưởng thụ, cho người đó làm những điều sai trái và hết phước. Cho nên ước muốn đúng là dấu hiệu của tình yêu thương đúng và từ bi đúng.

Tự tại mà siêng năng

Tu theo đạo Phật là đi tìm sự giải thoát, cởi bỏ mọi buộc trần gian. Những bài thơ thiền, những câu thiền ngữ, những bức tranh trong nhà thiền đều diễn tả cảnh giới của người tu đạt đến chỗ tự tại, vô ngôn, vô hành, bất động. Điều đó dường như trở thành hình mẫu của sự tu hành đắc đạo, đạt lý trong đạo Phật. Bởi người tu đúng rồi thì nội tâm dần trở nên thanh thản, tự tại, hư vô, bình yên, trầm mặc.

Tuy nhiên trạng thái tự tại, thanh thản mà ta đi tìm đó rất giống với trạng thái của một người lười biếng. Người lười biếng cũng y như vậy, nhìn có vẻ rất tự tại. Như có đôi vợ chồng nọ, người vợ nhờ vả:

Anh ơi, em đang nấu bếp, vô quét giùm em cái nhà.
Ông chồng vẫn tự tại ngồi võng đưa qua đưa lại không nghe gì hết.
Anh ơi, con khóc kìa, ru con giúp em với!

Ông chồng vẫn ung dung ngồi vuốt râu, nhìn trời mây bay hiu quạnh. Đó là người lười biếng. Người đi tìm sự tự tại thanh thản không khéo lại rất giống với lười biếng.

Vì vậy cái đúng của một người đạt lý trong đạo Phật là tự tại nhưng rất siêng năng. Ta bình tĩnh, an nhiên với những nghịch cảnh ngang trái đến với mình, nhưng hễ có cơ hội để phụng sự cống hiến thì không tiếc công sức, không tiếc giọt mồ hôi. Ta phải siêng năng thì mới cân bằng được tâm lý của một người tu trong đạo Phật vốn đi tìm sự bình an tự tại.

Ai cũng vậy lấy gì hưng thịnh
Đạo Như Lai thanh tịnh mười phương
Lấy gì xây đắp quê hương
Lấy gì thắp sáng con đường ánh dương?

Nếu chỉ nhằm vào sự thanh thản mà lười biếng, quên đi đạo đức phụng sự cống hiến, dấn thân, tận tụy thì tâm hồn ta bị khuyết lở. Ngược lại, người siêng năng nhiệt tình nhưng nóng nảy cũng là một sự khuyết lở của tâm hồn. Nên nếu thấy một người có gương mặt bình an nhưng đôi tay bận rộn giúp người, giúp đời thì ta biết họ đang tu đúng. Thanh thản và siêng năng – hai trạng thái ngược nhau nhưng là sự bổ sung cho nhau. Và người tu đúng rồi thì hai tâm lý đó tạo thành một nội tâm viên mãn, công đức ngày càng tăng trưởng.

Đạo Phật gồm nhiều tông phái, trong đó có hai tông phái phát triển và phổ biến nhất là Tịnh Độ tông và Thiền tông. Tịnh Độ tông thì siêng tụng niệm, làm phước, phóng sinh, bắc cầu, lễ Phật, sám hối. Còn Thiền tông nhìn có vẻ tự tại hơn, người tu thiền thì vô hành, vô ngôn, trầm mặc, nhưng cũng có phản ứng phụ dễ gặp là tự tại rồi không làm gì cả. Như có người khẩn khoản hỏi một vị thầy:

Xin thầy hãy chỉ dạy cho con đại ý của Phật Pháp.

Vị thầy cúi đầu yên lặng bước vào am không nói tiếng nào. Người khách không biết đó là câu trả lời siêu việt hay vì ông không biết trả lời. Rất khó phân biệt! Mà nhìn vào thì rất giống sự lười biếng.

Có câu chuyện nói về người tu thiền, nghe rồi ta thấy cũng buồn lòng. Đó là có một thầy tu thiền, trong cốc của ông có cái võng, ông rất thích nằm trên võng đong đưa. Thực thực mà ông sử dụng mỗi ngày đều từ sự cúng dường của người dân trong làng. Gần cốc của ông là con đường làng, hàng ngày người dân tất bật đi qua đi lại. Sáng sớm họ lên nương làm rẫy, trồng tỉa rồi đến chiều tối mới về, còn ông thì cứ nằm võng đong đưa cả ngày. Thấy mọi người đi ngang ông tự nói một mình: "Các người tất bật lo toan không bằng ta nằm đong đưa trên một chiếc võng thiền". Một hôm ông hứng chí nói hơi lớn nên lọt vào tai một ông nông dân. Tức quá, ông nông dân quay lại mắng: "Không có mấy thằng tất bật như tụi tui thì không có ông nằm trên chiếc võng thiền đó đâu!"

Rõ ràng quan điểm của vị thầy này đã sai. Quan điểm sai nên mới có sơ hở cho người dân tấn công được. Cái sai của ông ở đây là cứ có cảm giác mình hay hơn, cao siêu hơn người dân nhưng sự thật là ông chỉ lười biếng hơn người ta mà thôi.

Còn những người nông dân mặc dù đang sống ở thế tục với nhiều bổn phận ràng buộc, nhiều trách nhiệm phải lo, dù chưa biết tu gì nhiều, nhưng nếu hoàn thành được trách nhiệm của người cha, người mẹ, người con trong gia đình, hay nuôi được gia đình mình một cách lương thiện thì họ vẫn là những người tốt trên cuộc đời này. Còn người nằm chiếc võng thiền kia không biết đã làm tròn trách nhiệm của người tu chưa? Trách nhiệm của người tu là giáo hóa chúng sinh, vậy mà trong bao nhiêu năm qua không biết ông đã đưa được ai về chùa quy y, hay đã giảng được bài pháp nào làm lay động tâm hồn người khác để được gọi là hoàn thành sứ mạng của người xuất gia hay chưa?

Ở những mặt khác ta chưa dám kết luận, nhưng xét riêng khía cạnh trách nhiệm thì người nông dân kia tuy là phàm phu, còn nhiều tham sân si nhưng họ đã tất bật khổ sở để nuôi sống gia đình và làm tròn trách nhiệm của mình. Còn ông thầy thì chưa hoàn thành trách nhiệm của người tu, nên dĩ nhiên, ông nông dân kia hơn hẳn ông thầy nọ.

Chúng ta hãy cẩn thận với cái gọi là thanh thản tự tại. Người tu đúng thì lòng tự tại trước mọi ràng buộc của thế gian, nhưng rất siêng năng phụng sự cống hiến. Siêng từ những việc hết sức nhỏ bé chứ không phải chỉ nói miệng, rằng: “tôi phải lo làm những việc cao siêu, lo giáo hóa chúng sinh, lo cầu nguyện cho chúng sinh”. Nếu những việc nhỏ như cúi xuống nhặt một cọng rác, hay công việc lao động chân tay như quét nhà, rửa chén, nấu cơm, dọn dẹp, cuốc đất... mà ta cho là tầm thường rồi bỏ qua thì chúng ta sẽ mất hết công đức nền căn bản, mà cũng rất giống với người lười biếng, tự cao.

Người có tâm phụng sự thì không từ một việc nhỏ nào, hễ có cơ hội là bắt tay làm. Chỉ trừ khi muốn dạy người khác thì họ mới đứng yên và yêu cầu người đó đi làm.

Ví dụ như có vị thầy muốn dạy đệ tử nên khi gặp chuyện thầy chỉ đứng nhìn và gọi đệ tử đến:

Con à, sao có mảnh rác ở đây?
Ai ăn chén cơm rồi bỏ nửa chừng thế này? Con đi tìm lại đây cho thầy.

Thầy không làm mà sai bảo đệ tử vì có ý muốn dạy dỗ. Còn bình thường làm được việc gì thầy đều tự mình làm, rất thích làm chứ không bao giờ nghĩ rằng: “Ôi, những việc đó để cho đệ tử, tôi là thầy nên tôi không làm”.

Như có câu chuyện về tấm gương đạo đức của một vị Hòa thượng rất đáng để chúng ta học hỏi: Hòa thượng có nhiều đệ tử xuất gia. Đệ tử của ngài phần đông là người trẻ, khỏe mạnh và trí thức. Tuy tuổi đã cao, đệ tử nhiều nhưng hễ có thời gian là thầy xuống nhà ăn trước giờ cơm, cũng bưng từng mâm cơm dọn lên bàn cho đệ tử mình ăn. Thầy luôn bắt đầu từ chiếc bàn ở cuối cùng (dành cho những đệ tử mới xuất gia) rồi dọn lên dần dần. Chỉ trừ khi có khách thì để đệ tử làm, còn lúc nào rảnh thì Hòa thượng đều làm cùng với đệ tử. Bởi vì ngài muốn rèn luyện chính mình: “Nếu không làm những việc này thì dần dần thầy có ý nghĩ mình là thầy rồi, còn mấy việc nhỏ nhỏ để đệ tử mình làm. Trên đời không có việc nào là nhỏ việc nào là lớn cả, miễn là phụng sự thì tất cả mọi việc đều đáng quý như nhau”.

Trong một khóa An cư kiết hạ, Hòa thượng giữ vai trò rất quan trọng: vừa làm Giáo thọ sư chính lo việc giảng dạy giáo lý cho chư Tăng, vừa làm Hóa chủ của trường Hạ. Vị hóa chủ là người vừa theo dõi sát sao, vừa tạo mọi điều kiện để các hành giả có môi trường tu học tốt nhất từ vật chất đến tinh thần, tuyệt đối không để chư Tăng bị thiếu thốn trong mùa an cư. Dù bận rất nhiều công tác Phật sự bên ngoài nhưng khi đến trường Hạ, đến giờ cơm là Hòa thượng xuống bếp bưng mâm hành đường cho chư Tăng. Những tăng sĩ nào giờ ít làm việc thấy vậy hết sức ngạc nhiên: “Trong đời con, đây là lần đầu tiên con thấy một vị Hòa thượng hóa chủ đi bưng cơm cho mọi người ăn!” Là bậc đạo cao đức trọng, tâm hồn ngài vừa là sự rắn rỏi cương nghị, lại vừa mát mẻ hiền từ mà thanh đạm nhẹ nhàng như hư vô, khiến cho tất cả tăng sinh khi ở gần Hòa thượng đều thấy hạnh phúc ấm lòng, đều cảm nhận sự ấm áp thân thương đến vô cùng. Bài học từ thân giáo của ngài là những bài pháp không lời sống động, tuyệt vời nhất, có lẽ nó sẽ mãi là hành trang cho lớp tăng sinh hậu học mang theo trong suốt cuộc đời. Và cũng là bài học để tất cả chúng ta suy ngẫm.

Đối với Hòa thượng, việc đăng đàn thuyết pháp và việc đi xuống bếp bưng mâm cơm dọn cho đệ tử ăn là như nhau. Dù vào nhà vệ sinh chùi dọn, cúi xuống nhặt mảnh rác bên đường, hành đường một mâm cơm, đăng tòa thuyết pháp... tất cả đều bình đẳng, bởi:
Không nói thấp, chẳng nói cao
Miễn là phụng sự, việc nào cũng hay.

Chính cái siêng năng tận tụy này giúp cân bằng tâm lý của một người tu trong đạo Phật vốn dĩ đi tìm sự thanh thản tự tại. Đừng bao giờ chăm chăm đi tìm sự tự tại rồi trở nên lười biếng, quên đi một đạo đức rất quan trọng kèm theo là tinh thần cống hiến, dấn thân, phụng sự. Con đường tu tập của ta chỉ đúng hướng khi dung hòa được cả hai tính chất đối lập “siêng năng và thanh thản” trong cùng một nội tâm này.

Tác giả:
Janna