“Tài” là cái gì dễ thấy, còn “đức” lại vô hình khó thấy.
Đạo đức là cái gì đó mênh mông, vô biên, vô tân và vô cùng quý giá, nhưng lại khó thấy. Nhưng, tài lại dễ thấy hơn đức. Đạo đức là cái hư vô không hình, không tướng, ít ai thấy được, nên cũng ít ai biết để quý trọng đến đạo đức của con người. Thông thường, người ta hay ca ngợi tài năng, bản lĩnh, sự nghiệp, vì chúng hiện bày rõ ràng. Tuy nhiên, cái dễ thấy lại là cái mong manh, chóng tàn. Còn đạo đức tuy vô hình nhưng lại bền vững lâu dài, hơn nữa còn nâng bước chúng ta trên con đường giác ngộ thật sự.
Đa phần chúng ta thường chạy theo cái tài mà ít chú trọng cái đức, chạy theo sự nghiệp mà ít quay về cái tu. Thông thường, khi nghe nói người này là tiến sĩ, người kia là tỷ phú, người nọ lên chức to…mọi người thấy dễ kính nể. Còn nếu nghe nói: “Người kia không còn giận ai nữa”, thì mọi người lại không quan tâm, không nể trọng. Bởi lẽ, đạo đức vô hình quá, mênh mông, trừu tượng khó thấy quá, nên ít ai biết đến mà kính phục.
Cho nên, đa số chúng ta không đi tìm đạo đức mà chạy theo tài năng và sự nghiệp, để được mọi người nể phục. Còn ngược lại, nếu ta nói: “Tôi hết giận rồi” hay “Tôi hết tham rồi” thì ít gây cho ai sự nể trọng. Cũng vì lẽ đó, nên thường ta không chú trọng đạo đức.
Đâu biết rằng, chính cái không tham, không sân, không giận, không hờn, không ích kỷ, không đố kỵ,…đó mới là nền tảng của bao nhiêu điều tốt đẹp, làm cho cuộc đời này đơm hoa kết trái. Nếu không có những bậc Thầy vô ngôn nhưng đạo đức sâu thẳm, thì có lẽ nhiều người trong chúng ta giờ đây đang gây ra biết bao nhiêu tội lỗi, giành giật, hơn thua, đấu đá lẫn nhau,…làm cho cuộc đời này càng xáo trộn, càng mất đạo đức và u ám hơn. Song, chính vì có những con người từ bỏ mọi niềm vui thế gian, phủi đi mái tóc xanh rồi lặng lẽ khuya sớm tu hành, ta mới biết kiềm chế, bớt giận, bớt tham, bớt lỗi lầm.
Như vậy, đạo đức tuy vô hình nhưng làm cho cuộc đời này cao đẹp lên. Còn cái sự nghiệp ta rất dễ thấy, thấy có tiến sĩ, có cử nhân, có tiền tỷ, có chức quyền…nhưng lại rất mong manh tạm bợ.
Janna