Thông thường chúng ta rất dễ nhìn thấy lỗi người
Thông thường người khác vừa “nhúc nhích” một chút, chưa nói lời nào là ta thấy họ có lỗi, tâm ta dễ nghĩ bậy, nghĩ xấu cho người. Bí quyết tu là ở chỗ: Ta thường nhìn lại tâm mình chứ không để tâm lang thang, rong ruổi theo trần cảnh. Nhìn xem tâm ta đang nghĩ gì, đang tính chuyện gì, đang động hay đang tịnh, ý nghĩ này có hợp với đạo lý hay chăng ?
Nhưng cái khó là khi nhìn vào tâm mình ta lại thấy toàn cái tốt, thấy mình hay chỗ này, giỏi chỗ nọ, dễ thương ở chỗ kia…thường tự khen lấy mình mà rất khó thấy cái sai, cái dở của mình, nhất là những lỗi lầm vi tế.
Chúng ta chỉ có một căn thức để nhìn lại mình, tại còn thêm bản ngã lừa gạt khiến ta cứ tự khen mình làm tổn giảm công đức, ngăn lỗi về nẻo thiện, nên đường tu của ta càng thêm phần gian khó. Một ý niệm khởi lên ta tưởng là tốt, nhưng đằng sau là cả một khối bản ngã, bao nhiêu tập khí, kiết sử như phần chìm khổng lồ của tảng băng trôi vẫn nằm nguyên chưa hề “sứt mẻ”. Mà tu là phải gỡ cho được chỗ này, đừng để bản ngã đánh lừa khiến mình cứ tự khen mình mãi, phải dùng ý căn mà nhìn tâm mình thường xuyên hơn, không để năm giác quan tâm mình chạy theo ngoại cảnh. Thấy được phía sau cái tưởng là tốt đó mới là người biết tu.
Bản ngã cứ lừa gạt khiến chúng ta phạm hết sai lầm này đến sai lầm khác. Hãy nhớ rằng tốt được một lần chưa phải là tốt hẳn, vì gốc sâu của những lầm lỗi này là những kiết sử vẫn còn nguyên. Ta phải ghi khắc điều này, phải cảnh giác với chính mình từng giây phút. Tu là diệt từng lỗi, nhưng diệt được lỗi này thì lỗi khác mọc lên, vì cái gốc vẫn còn. Nên quan trọng là tu làm sao để thấy được cái gốc kiết sử này.
Kiết sử là cái sai sâu thẳm, thuộc phần sâu kín trong tâm thức. Phải lễ kính Phật, làm rất nhiều việc phước trong đời, toạ thiền rất tinh chuyên, tĩnh tâm sâu lắng…rồi dần dần mới có trí tuệ mà lần đến cái gốc đó. Mà thấy được kiết sử phải là bậc cao tăng, hoà thượng chứ không hề đơn giản. Thấy được đến chỗ này rồi mới biết tu, mới được gọi là “Phản quan tự kỷ bổn phận sự” – không để cho bản ngã lừa gạt.
Janna