Con người sống theo bản năng cũng là sống theo nghiệp
Chúng ta từ lúc sinh ra cho đến tuổi trưởng thành có rất nhiều mối quan hệ. Vừa chào đời là mối quan hệ cha mẹ và con cái. Gia đình có thêm những người em, ta trở thành anh, thành chị...và lớn lên chút nữa thì có bạn bè. Quan hệ bạn bè không bị ràng buộc như quan hệ gia đình, nhưng ta thường thích thú bù khú chuyện trò, thích đi chơi với bạn hơn là ở nhà, thậm chí nhiều khi bất cần cả tình cảm gia đình. Trong khi cha mẹ nuôi nấng dạy dỗ ta hết lòng, không cho đi chơi, bắt ở nhà học bài, nhưng hễ có vài đứa bạn rủ rê, “thôi, cứ giả bộ buông rèm đóng cửa. Đợi tới khuya, leo cửa sổ, chúng tao đón đi”, là ta nghe theo ngay, vì thấy vui thấy thích. Mà đã vui thích là giống như bản năng.
Sống theo bản năng luôn làm cho người ta có cảm giác dễ chịu, vui nhất thời nhưng hậu quả thường là ảo, thậm chí không lường hết được. Chính vì vậy, con người buộc phải cưỡng lại niềm vui của mình để sống bằng lý trí, và cảm giác lúc khước từ niềm vui, hành động theo lý trí khiến ta mệt mỏi, khó chịu. Nên ta muốn chọn cái vui, mà vui sẽ đưa ta xuống vực sâu. Cũng giống như ta đi xe đạp xuống dốc, không cần đạp mà chiếc xe cứ chạy vèo. Ngược lại, đạp xe lên dốc thì rất mệt. Cảm giác mệt mỏi đó đưa ta tới đâu? Lên đỉnh đồi cao, nhìn thành phố rực rỡ ánh đèn đẹp đẽ vô cùng.
Tất cả chúng ta, dù là người biết hay không biết tu hành đều phải lựa chọn, phải đấu tranh: hoặc sống theo bản năng thì vui nhất thời nhưng hậu quả rất đáng sợ; hoặc sống theo lý trí, bằng sự hướng dẫn của lý trí, tuy vất vả nhưng sẽ được hệ quả tốt đẹp. Đó cũng là cuộc đấu tranh dai dẳng suốt cả kiếp này cho đến nhiều kiếp về sau. Ai thắng được bản năng thì đi lên làm Thánh, còn ai thua thì tuột xuống làm phàm phu, làm súc sinh. Và giá trị tu hành, giá trị vượt lên của chúng ta chính là sự đấu tranh vất vả này.
Mà muốn chiến thắng được chính mình thì việc hiểu đạo lý mới chỉ là bắt đầu. Điều quan trọng là bản lĩnh tu hành, ý chí nghị lực, và một điều bí mật nữa là “công đức”. Chính nhờ cái sức mạnh của phước, của công đức âm thầm gia hộ, nên chúng ta mới vượt qua được những điều xấu xa, tội lỗi, để sống một cuộc đời trong sạch, đúng với đạo lý. Vì vậy, đừng ai dại dột nghĩ rằng do mình tài, mình giỏi nên đã vượt thắng được mọi sự cám dỗ.
Trên báo chí, chúng tôi thấy có bà mẹ đã dạy con “hãy lắng nghe trái tim mình, rồi con sẽ ít có sai lầm”. Lăng nghe trái tim mình nghĩa là đi theo tình cảm, theo bản năng. Hễ mình thích cái gì, cứ làm cái đó. Và cái quan niệm sống theo trái tim, nghe theo trái tim được nhiều người cho là thời thượng. Họ đâu biết rằng lối sống đó sẽ đưa con người xuống hố sâu vực thẳm. Chỉ những ai tự thắng được lòng mình, khước từ được sự mách bảo của trái tim mà nghe theo lý trí, mới có thể vượt lên trở thành con người đạo đức hoàn hảo.
Janna